Redakcja i korekta: Anna Kuziemska

Projekt okładki: Łukasz Sobczak

© Copyright by Capital sp. z o.o., Warszawa 2022

Wszystkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być reprodukowana jakimkolwiek sposobem – mechanicznie, elektronicznie, drogą fotokopii czy tp. – bez pisemnego zezwolenia wydawcy, z wyjątkiem recenzji i referatów, kiedy to osoba recenzująca lub referująca ma prawo przytaczać krótkie wyjątki z książki, z podaniem źródła pochodzenia.

Wydanie I

ISBN: 978-83-66490-77-2 (wersja papierowa)
ISBN: 978-83-66490-83-3 (wersja e-book)

Wydanie i dystrybucja:

Capital sp. z o.o.

ul. Kwitnąca 5/6

01–926 Warszawa

Tel. 533 496 436

www.capitalbook.pl, sklep@capitalbook.pl

WSTĘP DO PRZESZŁOŚCI

Jarosław Kornaś: Dwa miesiące temu mieliśmy takie spotkanie, podczas którego zaczęliśmy rozmawiać na temat wojny na Ukrainie. W wyniku tej rozmowy zrobiliśmy nawet wspólne nagranie o jej kulisach i w pewnym momencie powiedział Pan, że nawet książkę można byłoby napisać na ten temat. Podchwyciłem ten pomysł i zaczęliśmy pisać. Niech mi Pan powie, dlaczego Pana zdaniem warto było to zrobić?

Stanisław Michalkiewicz: Dlatego, że przy okazji wybuchu tej wojny, która nawiasem mówiąc, nie toczy się między Rosją i Ukrainą, tylko między Rosją i Sojuszem Północnoatlantyckim na Ukrainie, to właśnie Ukraińcy dostali się między ostrza tych potężnych szermierzy. Część z nich zdaje już sobie z tego sprawę i ucieka jak najdalej, no a inni nie mogą uciec, bo zostali zmobilizowani, więc muszą tam wojować. Potrzeba takiej książki wydała mi się oczywista, dlatego że zaraz na samym początku tego konfliktu zostaliśmy przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji odcięci od rosyjskich kłamstw i skazani na ukraińską prawdę, która jest produktem sztabu generalnego Ukrainy. W związku z tym jasne jest, że to element propagandy wojennej. Nie mówię, że Ukrainie nie wolno powadzić propagandy wojennej, wolno. Robi to każda wojująca strona, Rosja też. Natomiast nie chodzi o to, żebyśmy tu kibicowali albo jednej, albo drugiej propagandzie, tylko wyrobili sobie pogląd na to, co naprawdę się tam dzieje i do czego to zmierza.

J.K. Patrząc teraz na rozdźwięk medialny wokół tej wojny, to ten przekaz został de facto zdominowany przez Ukrainę. Nie tyle, że odcięto stronę rosyjską i rosyjskie media, żeby dowiedzieć się, co się tam naprawdę dzieje, ale zaczęto też zabierać się za nasze media krajowe, ostatnio zostały zablokowane portal wRealu24 czy strona MyślPolska.pl, która jest pismem stojącym po rosyjskiej stronie, a nie po stronie prawdy czy tam po stronie ukraińskiej. Dochodzi do sytuacji takiej, kiedy można zablokować legalnie działające media, legalnie działający portal, argumentując, że jest to siewca rosyjskiej propagandy.

S.M. No niestety, tak jest i nie po raz pierwszy Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego dokazuje w ten sposób. Ja sam zresztą byłem obiektem zainteresowania ABW. W roku 2012 urządziła ona mnie, Waldemarowi Łysiakowi i profesorowi Jerzemu Robertowi Nowakowi sprawę operacyjnego rozpracowania pod kryptonimem „Menora”. Potem jeszcze jakąś drugą sprawę operacyjną też miałem, takie odniosłem przynajmniej wrażenie, bo akurat o tej „Menorze” to dowiedziałem się, co prawda z opóźnieniem, ale się dowiedziałem. Wracając jednak do sedna, otóż my jesteśmy poddani, jako członek Sojuszu Północnoatlantyckiego, pewnej dyscyplinie, której rozmiary wyznacza kierownictwo polityczne Sojuszu, a mianowicie Stany Zjednoczone. I one wspierają Ukrainę, bo NATO nie angażuje się w bezpośrednie działania militarne. Natomiast we wszystkie inne jak najbardziej. We wsparcie finansowe, wywiadowcze, propagandowe, w dostawy broni, amunicji i żywności, i tak dalej. Więc to wszystko ma swoje konsekwencje również w sferze medialnej. No i nasze władze, które w podskokach wykonują wszystkie, nawet te niewyrażone życzenia naszego najważniejszego sojusznika, wykazują tutaj nadgorliwość. Pretekstem zamknięcia portalu wRealu24 był zarzut, że uprawia on rosyjską propagandę, ale Pan Marcin Rola twierdzi, że to był pretekst, a tak naprawdę chodziło o nagłaśnianie afery respiratorowej. Rzeczywiście, to jest taki casus paskudeus, którego nikt nie wyjaśnia, a jak ktoś próbuje, to Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego zaraz go bierze za łeb, a pretekst zawsze się znajdzie. Trochę jak wilki w bajce, które walczyły z owcami, a kiedy już nie wiedziały, co powiedzieć, dlaczego te owce mordują, to stwierdziły, że im mącą wodę w rzece. I patrząc na to, to widać, że ABW wszystko potrafi.

J.K. Pierwszą ofiarą wojny jest zawsze prawda. Obserwując wypowiedzi Władimira Putina na przestrzeni lat, dotyczące właśnie Ukrainy, mamy do czynienia, moim zdaniem, ze strony tego rosyjskiego satrapy, z retoryką, w której podchodzi on do Ukrainy jak do swojej własności. Nie wiem, czy Pan zauważył w jego wypowiedziach, że absolutnie nie bierze pod uwagę tego, że Ukraina na przykład może nie chcieć być w rosyjskiej strefie wpływów, a chce być w tej zachodniej, północnoatlantyckiej. Zresztą patrząc na to, jak Rosjanie tworzą swoją politykę historyczną, no to za każdym razem podkreślają, że po pierwsze, nie ma języka ukraińskiego, a jeżeli już coś takiego funkcjonuje, to jest to jakiś dialekt wieśniacki, a językiem właściwym to jest rosyjski. Kolejna sprawa jest taka, że tą rodzimą ziemią dla Rosji jest właśnie Ukraina, której tereny były kiedyś jej częścią. Zresztą poruszamy tę kwestię w rozdziałach tej książki.

S.M. No nie Rosji…

J.K. Ja tylko przedstawiam rosyjską retorykę i kłania się tutaj historyczny „casus” Kosowa, który był wymierzony przeciwko Serbom.

S.M. Panie Jarosławie, co to jest polityka historyczna? To jest elegancka nazwa fałszowania historii. Jak mówimy o historii, no to mamy do czynienia z jej prawdziwą wersją czy też taką, którą jej autor, historiograf, na podstawie badań uważa za prawdziwą? Natomiast polityka historyczna ma udowodnić z góry założoną tezę i dobiera się w niej fakty pod tę tezę. Jeśli już tak szczerze rozmawiamy, to muszę powiedzieć, że oczywiście Putin jest imperialistą, zarzut ten wszyscy chętnie kolportują. Ale taka podobna sytuacja nastąpiła za rządów prezydentów: Eisenhowera i Kennedy’ego w Stanach Zjednoczonych. Przypomnę, w 1959 roku Fidel Castro obalił na Kubie dyktatora Fulgencio Batistę i objął władzę. Na dzień dobry znacjonalizował wszystkie amerykańskie przedsiębiorstwa na Kubie, a ta była przecież suwerennym państwem. Więc mógł zrobić, co chce. Oczywiście Amerykanom ta nacjonalizacja się nie spodobała. W związku z tym Kennedy, bo on akurat wtedy był prezydentem, wyraził zgodę na przeprowadzenie interwencji na Kubie. Mianowicie CIA zorganizowała ekspedycję, która miała przywrócić prawo i porządek, a więc cofnąć decyzje nacjonalizacyjne i w ogóle zmienić władzę. Ta inwazja została dokonana w Zatoce Świń, tyle tylko, że się nie udała. Została powstrzymana i część żołnierzy amerykańskich wzięto do niewoli, a część wybito podczas desantu i walk w zatoce. Później Amerykanie za wielkie pieniądze ich wykupywali. Fidel Castro po tej inwazji trochę się wystraszył, co prawda operacja ta się nie udała, ale następna mogła jednak już się udać. W związku z tym zacieśnił stosunki z Sowietami. Nikita Chruszczow wykorzystał tę sytuację do tego, żeby na Kubie zainstalować sowieckie rakiety z głowicami jądrowymi. Odwracam na chwilę to, co Pan mówi: Kuba była suwerennym państwem. Mogła się przyjaźnić, z kim chciała, mogła instalować na swoim terytorium broń, jaką tylko chciała. Ale co zrobił prezydent Kennedy, który nie został uznany przez nikogo za zbrodniarza wojennego, tylko za idola, bo wszyscy go do dnia dzisiejszego za takiego uważają? Zarządził blokadę Kuby. Zgodnie z prawem międzynarodowym jest to akt agresji, taki sam jak blokada morska, to taki sam nieprzyjazny akt jak napaść. Świat stanął na krawędzi wojny jądrowej, dlatego że amerykańskie siły strategiczne zostały postawione w stan najwyższej gotowości bojowej, to znaczy okręty podwodne zajęły rejony wyczekiwania, samoloty B52 zostały poderwane w powietrze, a każdy miał po dwie bomby wodorowe, i czekały na sygnał, aby je zrzucić na wskazane miejsca. Krótko mówiąc, świat stanął na granicy wojny, gdyby sowieckie okręty płynące na Kubę się nie zatrzymały. Ale się zatrzymały i doszło do porozumienia między mocarstwami. Nawiasem mówiąc, okazało się, że pomimo napięcia, do jakiego doszło między Stanami Zjednoczonymi a Sowietami, to są sekretne kanały między bezpieczniakami, jednymi i drugimi. Właśnie dzięki tym kanałom komunikacji został osiągnięty kompromis. Sowieci wycofali rakiety z Kuby, a Amerykanie rakiety z Turcji, które wcześniej zainstalowali w ramach „Teorii domina”. Dotyczyła ona powstrzymywania ekspansji sowieckiej, która rzeczywiście miała miejsce. Ekspansja ta rozpoczęła się w latach 40., a na dużą skalę zaczęła się rozprzestrzeniać, kiedy to Chiny zostały skomunizowane, doszło do wojny koreańskiej, a potem była masakra w Indonezji. Tam partia komunistyczna też była bardzo silna, ale została zmasakrowana. Mocarstwowość polega na tym, i warto to podkreślić, że zamiast obrzucać się nawzajem epitetami, że to imperialista lub zbrodniarz wojenny, że państwo, które jest mocarstwem, ma zdolność ustanawiania własnych reguł i praw poza swoimi granicami. Więc jeżeli Rosjanie uważają, że ewentualne przystąpienie Ukrainy do NATO byłoby dla nich niebezpieczne, to próbują temu niebezpieczeństwu przeciwdziałać. Wiadomo to już od czasów „Księcia” Machiavellego, w którym ten pisał, że Rzymianie nie pozwalali dojrzewać niebezpieczeństwom przez uchylanie się od wojny.

ROZDZIAŁ I
KIEDY POWSTAŁA UKRAINA?

Jarosław Kornaś: Obecna sytuacja na naszej wschodniej granicy, a dokładnie nowa rzeczywistość wojenna, wprawiła w stan pełnej ekstazy społeczeństwo w Polsce. Pojawił się prawdziwy wysyp różnej maści politologów, geostrategów, geopolityków i innych ekspertów, którzy komentują obecną sytuację. Popularnym hasłem stało się „Putin c*uj”. Wydaje mi się, że sprowadzanie tego konfliktu do zwykłego wulgarnego uproszczenia w żaden sposób nie tłumaczy sytuacji, z jaką się zderzyliśmy. Celowo mówię o zderzeniu, ponieważ stało się to nagle, a jak wspomniałem na początku, nikt nie przewidział takiego rozwoju zdarzeń. Co prawda były pewne sygnały, że może dojść do agresji ze strony Rosji, jednak nikt nie brał pod uwagę, że to faktycznie stanie się teraz.

Stanisław Michalkiewicz: Myślę, że ten stan ekstazy, o którym Pan mówi, jest wywołany sztucznie, przez pierwszorzędnych fachowców od urabiania masowych nastrojów, być może nawet tych samych, którzy jeszcze niedawno tresowali nasze zachowania stadne pod pretekstem epidemii. Dzisiaj epidemia już się opatrzyła i nawet pan minister Adam Niedzielski mówi, że powinniśmy się do „covidu” przyzwyczaić jak do grypy, więc trzeba było znaleźć inny pretekst, by dalej tresować te zachowania – no i trafiła się okazja w postaci wojny na Ukrainie, dzięki której „cały świat” zapłonął świętym oburzeniem. Dla mnie podejrzane jest to, że „cały świat” nie płonął świętym oburzeniem ani z powodu inwazji w Zatoce Świń, która doprowadziła do kryzysu karaibskiego w 1962 roku, ani też podczas drugiej wojny w Zatoce Perskiej, kiedy to USA i Wielka Brytania uderzyły na Irak. Jednak jak widać, to nie to samo, jak Putin napada na Ukrainę.

„Mocarze”, obraz Wiktora Wasniecowa z 1898 roku

J.K. Są równi i równiejsi, prezydent Stanów Zjednoczonych dostał nawet pokojowego Nobla.

S.M. Tak, prezydent Barack Obama dostał pokojową Nagrodę Nobla, natomiast teraz Władimir Putin został przez Senat USA uznany za „zbrodniarza wojennego”. To by wskazywało, skąd działają pierwszorzędni fachowcy, którzy nawet wylansowali hollywoodzkie zawołanie „idi na chuj!”, po którym rozpoznają się ludzie przyzwoici, o współczujących sercach. Ale my nie chcemy, a w każdym razie ja nie chcę, nikogo rozhuśtywać emocjonalnie, ani też szantażować moralnie, więc skupimy się na rozważeniu, jak do tego konfliktu doszło.

J.K. Jaka była w takim razie geneza? Wydaje mi się, że aby właściwie zrozumieć obecną sytuację, warto zagłębić się w historię relacji na osi: Polska-Ukraina-Rosja.

S.M. Myślę, że trzeba zacząć od Adama i Ewy, to znaczy – od Rusi Kijowskiej, która była pierwszym państwem obejmującym tereny dzisiejszej Ukrainy i nawet używającym tego samego godła w postaci „Tryzuba”.

J.K. Historia Rusi Kijowskiej to jest swego rodzaju „kość niezgody” między Rosją a Ukrainą. Każda ze stron uważa, że to jej historia. A jak jest naprawdę?

S.M. Myślę, że ani jednej, ani drugiej. Ruś Kijowska powstała w IX wieku, to znaczy – przyjęła z Bizancjum chrześcijaństwo – ale czynnikiem państwotwórczym byli tam Wikingowie, o czym wspomina kronika Nestora („przyjdźcie i rządźcie nami...”). W każdym razie Ruryk, twórca Rusi Kijowskiej i założyciel dynastii Rurykowiczów, był Wikingiem. Ruś Kijowska, podobnie jak inne kraje ówczesnej Europy, popadła w feudalną anarchię, to znaczy – uległa rozbiciu dzielnicowemu i w XIII wieku została podbita przez Mongołów, których imperium rozciągało się również na terenach dzisiejszej Ukrainy. W XIV wieku urosło w siłę Księstwo Moskiewskie, dzięki jarłykowi uzyskanemu od Mongołów, bo najsprawniej i najokrutniej ściągało dla nich daninę. Rozrosło się tak, że porwało się na wyzwolenie spod mongolskiej dominacji. W 1380 roku Dymitr Doński pobił Mongołów w bitwie na Kulikowym Polu. Sto lat później wojska moskiewskie zdobyły Kazań i ustanowiły ruskie zwierzchnictwo nad częścią Złotej Ordy mongolskiej, która ostatecznie upadła w początkach XV wieku, podbita przez Tatarów krymskich. W tym czasie Moskwa rywalizowała z Wielkim Księstwem Litewskim, które w pewnym momencie stało się nawet „hospodarem Wszechrusi”. Ale osłabiona przez Krzyżaków Litwa zacieśniła związki z Polską, wchodząc w coraz bliższą unię. Z kolei Moskwa, a dokładnie – jej książę Iwan III Srogi w 1472 roku poślubił Zofię Paleolog, bratanicę ostatniego cesarza bizantyjskiego i spadkobierczynię Cesarstwa. Z tego tytułu jako godło państwa Moskwa przyjęła dwugłowego orła, wskazując na dwie tradycje cesarskie: rzymskie, czyli zachodnie, i bizantyjskie, czyli wschodnie, a towarzyszyły temu narodziny ideologii „trzeciego Rzymu”. Wielkie Księstwo Moskiewskie istniało do 1547 roku, kiedy to Iwan IV Groźny przybrał tytuł „cara Wszechrusi”. Tenże władca złamał potęgę bojarów za pomocą opryczniny i scentralizował państwo, które pozostaje takim do dnia dzisiejszego.

Tryzub

J.K. Zatrzymałbym się na chwilę na tych początkach, czyli Rusi Kijowskiej. Z nią związana jest sprawa określenia samej Rosji. Cesarz Bizancjum nazwał państwo Ruryka Rosją, najwyższy dostojnik kościoła był metropolitą Kijowa i Rosji. Wydaje mi się, że ma to o tyle duże znaczenie, że propagandowo obecna Rosja uważa obecną Ukrainę za młodszego, słabszego brata, bez przeszłości i uzależnionego od Moskwy. A może się mylę?

Hetman wojska zaporoskiego Bohdan Chmielnicki, szkoła rosyjska, XVII w. Źródło: Bridgeman Art Library.

Fidel Alejandro Castro Ruz (1926–2016) – rewolucjonista, polityk, żołnierz i adwokat. Przywódca rewolucji kubańskiej. Faktyczny przywódca Kuby w latach 1959–2008.

S.M. Trudno powiedzieć, by Ukraina była spadkobierczynią Rusi Kijowskiej, bo jak wspomniałem, przestała ona istnieć i po podboju mongolskim już się nie odrodziła w tamtej postaci. Historia obecnej Ukrainy rozpoczyna się – o ile można tak powiedzieć – od Unii Lubelskiej, w następstwie której tereny obecnej Ukrainy przypadły Koronie Polskiej. Zwłaszcza województwo kijowskie było obszarem spustoszonym i słabo zaludnionym. Ponieważ w zachodniej Europie, w związku z wielkimi odkryciami geograficznymi, rosło zapotrzebowanie na zboże, polscy magnaci, a także szlachta, chętnie przyjmowali nadania tamtych żyznych ziem i je zagospodarowywali. Wymagało to ściągania osadników, którzy otrzymywali liczne ulgi, a po zagospodarowaniu się płacili czynsz, zresztą raczej niewielki. Na „Dzikich Polach”, czyli obszarze w dolnym biegu Dniepru, na tzw. „Niżu”, zwanym inaczej „Zaporożem”, powstała „Kozaczyzna” to znaczy – zmilitaryzowana społeczność – i jak sądzę, to właśnie ona stanowi zalążek współczesnego narodu ukraińskiego.

J.K. Kozaczyzna z czasem rosła w siłę oraz rościła sobie prawo do przywilejów. Ale o tym za chwilę. Na terenie włączonym do Korony, jak Pan wspomniał, rozpoczęła się polonizacja tamtejszej elity rusińskiej. Była tam również społeczność kozacka, wojownicza i niepokorna, jednocześnie dążąca do uznawania jej za wolną w ramach wojsk Korony. Jednak magnateria nie chciała nadawać jej tych praw. Największymi upiorami Kozaczyzny byli hetmani Koniecpolski i Wiśniowiecki. Uważali Kozaków za chłopów, którzy powinni odrabiać pańszczyznę. Rosnąca społeczność kozacka nie chciała się na to zgodzić, czego wynikiem były powstania, w tym największe i najtragiczniejsze dla obu stron: powstanie Chmielnickiego.

S.M. Niezupełnie. Po pierwsze, na obszarze dzisiejszej Ukrainy była „elita rusińska”, to znaczy – kniaziowie i bojarowie wyznania prawosławnego i szlacheccy osadnicy, głównie katolicy. Spolonizowanie ruskich elit było następstwem odchodzenia przez nie od prawosławia i przechodzenia na katolicyzm, co wynikało m.in. z uprzywilejowania tego wyznania, np. biskupi katoliccy zasiadali w Senacie, podczas gdy prawosławni – nie. W rezultacie „elitą rusińską” stopniowo stawali się Kozacy, którzy zresztą sami za taką elitę się uważali. Oni to byli organizatorami i trzonem siły zbrojnej we wszystkich chłopskich powstaniach, które początkowo nie miały charakteru religijnego, ani – tym bardziej – narodowego, tylko socjalny. Sytuacja zmieniła się za sprawą Chmielnickiego, który powstaniu, jakie wywołał, instrumentalnie nadał charakter nie tylko socjalny, ale i religijny. Warto dodać, że sama Kozaczyzna była zróżnicowana pod względem socjalnym, bo Kozacy rejestrowi, to znaczy – stanowiący część sił zbrojnych Rzeczypospolitej, byli w sytuacji uprzywilejowanej względem pozostałych. Przyczyny powstania Chmielnickiego były złożone, to znaczy były aspekty zarówno „kozackie”, jak i osobiste. Tak czy owak, powstanie to doprowadziło do długotrwałej wojny z Rzeczpospolitą, aż w bitwie pod Beresteczkiem Kozacy ponieśli druzgocącą klęskę. Potem jeszcze kilkakrotnie zrywali się do boju, aż w końcu Chmielnicki, w imieniu Kozaczyzny, w 1654 roku przekazał lewobrzeżną Ukrainę pod zwierzchnictwo Rosji, co spowodowało wojnę polsko-rosyjską, zakończoną rozejmem w Andruszowie, na podstawie którego Rzeczpospolita rezygnowała z województwa czernichowskiego i Zadnieprza na rzecz Rosji. Ten rozejm miał być prowizoryczny, ale okazał się trwały i potwierdzony tzw. pokojem Grzymułtowskiego, który ustabilizował granicę polsko-rosyjską aż do pierwszego rozbioru Polski.

J.K. Wydaje mi się, że do tej hekatomby by nie doszło, gdyby wydarzyły się dwie rzeczy. Po pierwsze, tak jak planował król Polski Władysław IV, gdyby doszło do wojny z Turcją, gdzie Kozacy mieli odegrać znaczącą rolę – planowano wówczas zwiększyć ich obecność, tak by powstała trzecia odnoga Rzeczpospolitej, czyli Ruś, jako równoprawny członek Trójkorony. Jednak król miał związane ręce, i ostatecznie nie doszło do wyprawy na Tatarów, a wcześniejsze powstania, a zwłaszcza to kluczowe, czyli powstanie Chmielnickiego, przekreśliły ostatecznie tę szansę. Próby „zawracania historii” to Unia w Hadziaczu w 1658 roku. Jednak czas pokazał, że było już za późno. Kozacy prowadzili wtedy szeroko zakrojone rozmowy z każdym z sąsiadów, w tym zwłaszcza z Rosją, która była żywo zainteresowana polskimi stepami.

S.M. Rzecz w tym, Że Ukraina została w Andruszowie podzielona między Polskę i Rosję. Po pierwszym rozbiorze Polski, w roku 1772, część obecnej zachodniej Ukrainy, ze Lwowem, aż prawie pod Trembowlę i Kamieniec, dostała się pod panowanie austriackie, natomiast nad resztą suwerenność zachowała Rzeczpospolita. Wskutek II rozbioru Polski, w roku 1793, Rosja zagarnęła pozostałą część Ukrainy, z Bracławiem, Trembowlą i Kamieńcem – aż po Równe. Wreszcie wskutek III rozbioru, w roku 1795, Rosja zagarnęła resztę Ukrainy – poza tą częścią dzisiejszego jej terytorium, która w I rozbiorze została przejęta przez Austrię. I tak było aż do roku 1914 – żadnego państwa ukraińskiego, nawet w takiej formie jak Królestwo Kongresowe, nie było. Były to po prostu gubernie Cesarstwa Rosyjskiego. Niezależnie od tego caryca Katarzyna w 1783 roku zajęła Krym, przejmując go od chana zmuszonego do abdykacji – oraz wszystkie pozostałe tereny Chanatu Krymskiego – gdzie założyła Symferopol, Sewastopol, Chersoń i Odessę, i przesiedliła na te tereny ludność niemiecką, tzw. Niemców Nadwołżańskich.

Nikita Siergiejewicz Chruszczow (1894–1971) – radziecki polityk, działacz partyjny i państwowy, I sekretarz KC Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego w latach 1953–1964 i premier ZSRR w latach 1958–1964.

J.K. Tym samym doszliśmy do jednego z najbardziej budzących emocje i dyskusje tematów, sporu o rację do posiadania półwyspów. Tym obszarem spornym między Rosją a Ukrainą jest wspomniany Krym. Jak Pan powiedział, zamieszkiwany był niegdyś przez Tatarów, którzy zostali wypędzeni z niego w zemście za kolaborację z Niemcami podczas II wojny światowej. Zasiedlany był również przez Rosjan. Jednak w 1954 roku został przyłączony przez Chruszczowa do Ukraińskiej Republiki Sowieckiej, a w 2014 – w wyniku sprawnej i bezkrwawej operacji – zagarnięty przez Putina. To czyj on w końcu jest?

S.M. Obecnie jest rosyjski, chociaż bardzo wiele państw tego nie uznaje. Chodzi o to, że w Akcie Końcowym KBWE z 1975 roku, który ZSRR podpisał, był zakaz zmiany granic w Europie siłą. Jak już wcześniej pisałem, Krym został razem z całym Chanatem przyłączony do Rosji przez Katarzynę.

Te i inne książki dostępne na www.CapitalBook.pl

Te i inne książki dostępne na www.CapitalBook.pl