Niewidzialny rząd - David Wise i Thomas B. Ross

Niewidzialny rząd (The Invisible Government) – przełomowa książka Davida Wise’a i Thomasa B. Rossa wydana po raz pierwszy w 1964 roku, stała się nie tylko sensacją wydawniczą, ale również przedmiotem zainteresowania samej CIA, która bezskutecznie próbowała zatrzymać jej publikację. Autorzy jako pierwsi ujawnili opinii publicznej kulisy działalności amerykańskich służb wywiadowczych – CIA, NSA, Biura Bezpieczeństwa czy Biura Operacji Specjalnych. Jako pierwsi dokonali bezprecedensowego demontażu mitu, według którego jedyną funkcją CIA jest ochrona narodowego bezpieczeństwa.

Opierając się na dziennikarskim śledztwie, rozmowach z informatorami i analizie przecieków, autorzy ujawnili, że agencja działa, jak niezależna struktura władzy, prowadząc tajne wojny, obalając rządy, wpływając na media i omijając mechanizmy demokratycznej kontroli. Dziś ich dzieło pozostaje klasycznym i wciąż aktualnym ostrzeżeniem przed nadużyciem tajemnicy w państwie prawa i wciąż budzi niepokój. Opisuje świat tajnych służb, który nie zniknął, tylko udoskonalił swoje narzędzia i metody, powiększył swój aparat, zaopatrzył się w najnowsze zdobycze techniki. Czy demokracja może funkcjonować w cieniu tajnych operacji i niekontrolowanej władzy?

Niewidzialny rząd brzmi dziś bardziej aktualnie niż kiedykolwiek.

David Wise (1930-2018) – amerykański dziennikarz śledczy, wieloletni korespondent polityczny i redaktor w „New York Herald Tribune”, specjalizujący się w tematyce wywiadu i bezpieczeństwa narodowego. Autor wielu książek na temat CIA i amerykańskich operacji tajnych. Jego prace były wielokrotnie nagradzane i cytowane przez komisje kongresowe. Opublikował serię książek non-fiction o służbach specjalnych i polityce USA, a także kilka powieści szpiegowskich. Jego książka The Politics of Lying: Government Deception, Secrecy, and Power (1973) zdobyła nagrodę George’a Polka (1973) oraz nagrodę George’a Orwella (1975). Ukończył Uniwersytet Columbia. W latach 1970-1971 był członkiem Międzynarodowego Centrum Naukowego im. Woodrowa Wilsona, a w latach 1977-1979 wykładał nauki polityczne na Uniwersytecie Kalifornijskim w Santa Barbara.

Thomas B. Ross (1927-1973) – dziennikarz,  publicysta i analityk poli- tyczny. Ukończył Uniwersytet w Yale, służył w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych, walczył w Korei. Jako dziennikarz pracował dla agencji prasowych: International News Service i United Press International. 

Ross pracował również dla „Chicago Sun-Times”, a później jako asystent sekretarza obrony ds. kontaktów z opinią publiczną (1977–1981). Był wiceprezesem NBC News, wiceprezesem ds. korporacyjnych RCA, dyrektorem ds. mediów światowych w firmie Hill and Knowlton, specjalnym asystentem prezydenckim ds. kontaktów z opinią publiczną w Radzie Bezpieczeństwa Narodowego oraz zastępcą rzecznika prasowego Białego Domu.

Fragment autorskiego wprowadzenia do książki:

Choć niewidzialny rząd działa w cieniu, wpływa na życie niemal dwustu milionów obywateli Stanów Zjednoczonych. Podejmuje kluczowe decyzje dotyczące wojny i pokoju, często bez wiedzy opinii publicznej. Obywatel może sądzić, że kierunek polityki zagranicznej jest jasno określony i zgodny z oficjalnymi deklaracjami – tymczasem w rzeczywistości bywa kształtowany w sposób utajniony, przez instytucje pozostające poza demokratyczną kontrolą.Ten ukryty aparat władzy narodził się stosunkowo niedawno jako rezultat dwóch historycznych procesów: wyniesienia Stanów Zjednoczonych do rangi światowego mocarstwa po drugiej wojnie światowej oraz strategicznego zagrożenia, jakie dla tego statusu stanowił globalny komunizm.

Zagrożenie to było bezprecedensowe. Radziecka strategia polityczna opierała się na światowej sieci wywiadowczej, której celem było podważenie potęgi i wartości Zachodu. W odpowiedzi Stany Zjednoczone stworzyły własny, rozbudowany system szpiegowski – z dala od opinii publicznej i bez udziału instytucji demokratycznych. Aparat ten szybko osiągnął imponujące rozmiary.

Już w 1964 roku zatrudniał około dwustu tysięcy osób i dysponował budżetem sięgającym miliardów dolarów rocznie. Allen W. Dulles zauważył: „Ustawa o bezpieczeństwie narodowym z 1947 roku […] zapewniła wywiadowi pozycję bardziej wpływową w naszym rządzie niż w jakimkolwiek innym kraju świata”.

Rozmiar tej struktury oraz aura tajemnicy, która ją otaczała, uczyniły ją naturalnym obiektem podejrzeń i krytyki. Coraz częściej pojawiały się głosy [...], że niewidzialny rząd prowadzi własną politykę zagraniczną, ingerując w sprawy innych państw bez prezydenckiego mandatu.