Terror i rewolucja - Borys Łewycki

Terror i rewolucja to klasyczna już pozycja sowietologiczna. Przedstawia ona szczegółowo rozwój i organizację sowieckich organów bezpieczeństwa od CzKa do KGB. Szczegółowo przedstawione zostały początki aparatu terroru kierowanego przez Lenina i Dzierżyńskiego, kolejne zmiany organizacyjne (GPU-OGPU-NKWD), działalność kolejnych jej szefów: Jagody, Jeżowa, Berii, aż po okres powojenny, likwidację Berii i podporządkowanie organów bezpieczeństwa aparatowi partyjnemu (skierowanie terroru na drogę "socjalistycznej praworządności").
"LENIN I DZIERŻYŃSKI TWÓRCY APARATU CZERWONEGO TERRORU
Przenieśmy się myślą w rok 1917. Carska Rosja przestała istnieć, w Petersburgu od lutego sprawuje władzę Rząd Tymczasowy, cały kraj ogarnęło rewolucyjne wrzenie. Bolszewicy, którym przewodził Lenin, nie należą do najsilniejszych ugrupowań politycznych Rosji, ale wiedzą doskonale, czego chcą. Póżną jesienią 1917 decydują się uchwycić władzę drogą zbrojnego powstania i zdobywają ją w Petersburgu w dniach 24 i 25 pażdziernika (6/7 listopada). Ta sama data widnieje na odezwie Lenina Do obywateli Rosji; powstaje pierwszy rząd bolszewicki. Niewiele póżniej wybuchają walki również w Moskwie. 2 listopada Kreml zostaje zajęty przez żołnierzy bolszewickich. Pod rewolucyjnym hasłem Lenina "Cała władza w ręce ludu" bolszewicy między końcem pażdziernika 1917 a marcem 1918 przejmują władzę w całym kraju.
Bolszewicy stanowili stosunkowo nieliczną grupę, mieli w najlepszym razie 250 tys. członków (na 140 mln ludności). Czyli na 600 mieszkańców przypadał tylko jeden bolszewik. Ale nawet i te liczby nie oddają właściwego obrazu sytuacji, gdyż tylko nieliczni członkowie partii byli wówczas bolszewikami, świadomymi określonych celów politycznych. Na domiar złego byli oni rozproszeni po całym kraju.
W wielkich miastach i w okręgach przemysłowych bolszewicy posiadali silne zaplecze, ale już kilka kilometrów za Moskwą, na przykład, chłopi zapytani przez zagranicznych dziennikarzy "Kim jest Lenin?", odpowiedzieli "To nasz car". Chłopi nie mieli pojęcia o komunizmie i o walce między partiami, ale słyszeli, że Lenin obdarzy ich ziemią. Istniały okręgi liczące setki tysięcy mieszkańców, gdzie komunista był rzadkością.
Co więc w tej sytuacji zmusiło Lenina i przywódców partii bolszewickiej do utworzenia aparatu bezpieczeństwa i policj i politycznej?..."
Terror i rewolucja; Borys Łewycki