Eichmann w Jerozolimie. Rzecz o banalności zła - Hannah Arendt

Jedna z najważniejszych książek Hanny Arendt, która po publikacji wywołała wielkie poruszenie oraz kontrowersje – „Eichmann w Jerozolimie. Rzecz o banalności zła” to o wiele więcej niż relacja z głośnego procesu Adolfa Eichmanna, który miał miejsce 11 kwietnia 1961 roku. Jest to również filozoficzne i psychologiczne spojrzenie na jednego z największych zbrodniarzy XX wieku, na sam proces Adolfa Eichmanna, postawy Żydów wobec Zagłady i naturę zła.

„Eichmann w Jerozolimie. Rzecz o banalności zła” Hanny Arendt to książka, której już pierwsze pojawienie się na rynku wydawniczym odbiło się szerokim echem. Autorka spojrzała na głośny proces krytycznym okiem, a niektóre tezy, które sformułowała w książce znana filozof, wywołały istną burzę i rozpoczęły gorącą, wieloletnią dyskusję. Arendt przyjrzała się bowiem nie tylko Adolfowi Eichmannowi, ale również samemu procesowi i jego różnym wymiarom oraz osobom będących jego częścią, a także samej społeczności żydowskiej. Co takiego znalazło się w książce „Eichmann w Jerozolimie. Rzecz o banalności zła”, że wzbudziło tak ogromne kontrowersje?

Adolf Eichmann był jednym z największych zbrodniarzy wojennych, głównym wykonawcą zagłady europejskich Żydów – jawił się jako ucieleśnienie zła, bezwzględny kat i fanatyk pozbawiony nawet cienia moralności czy sumienia. Po kapitulacji III Rzeszy ukrywał się pod przybranym nazwiskiem, aż w końcu zdobył fałszywe dokumenty i w 1946 roku uciekł z amerykańskiego obozu dla jeńców wojennych, gdzie był przetrzymywany. W 1950 roku zbiegł, śladem innych nazistów, do Ameryki Południowej – przez dziesięć lat żył w Argentynie jako Ricardo Klement. W 1960 roku został porwany przez agentów Mosadu w celu osądzenia za popełnione zbrodnie. Procesowi przyglądała się Hannah Arendt – jej relacja z rozprawy sądowej oraz przemyślenia ukazały się w 1963 roku pod tytułem „Eichmann w Jerozolimie. Rzecz o banalności zła”.

Proces był bacznie obserwowany przez media – Adolf Eichmann był przecież jedną z czołowych figur III Rzeszy. Hanna Arendt dostrzegła tymczasem zupełnie inne oblicze Eichmanna – w oczach filozof nazista był nie ucieleśnieniem zła i wyrachowanym mordercą, lecz bezmyślnie wykonującym rozkazy biurokratą, jednym z wielu trybików, dzięki którym sprawnie działała potworna machina Zagłady. W książce „Eichmann w Jerozolimie. Rzecz o banalności zła” Hannah Arendt zwróciła również uwagę na polityczny wymiar procesu Adolfa Eichmanna oraz strategię prokuratorów, której główną osią nie były zbrodnie popełnione przez nazistę, ale ogół wyrządzonych krzywd, których doznali Żydzi. Hannah Arendt w swojej publikacji zwróciła również uwagę na uległe, bierne a nawet kolaboracyjne podejście społeczności żydowskich do władz III Rzeszy przed Zagładą i w trakcie jej przeprowadzania.

„Eichmann w Jerozolimie. Rzecz o banalności zła” to pełna cennych przemyśleń relacja z historycznego procesu. Książka Hanny Arendt to lektura obowiązkowa do wszystkich zainteresowanych historią, II wojną światową oraz filozofią.