Historia towarzystw tajnych - Feliksa Eger

Opracowanie Feliksy Eger stanowi kompilację dzieł badaczy zajmujących się problematyką masonerii. Oparte jest przede wszystkim na rozprawie francuskiego jezuity Nicolasa Deschampsa (1797–1873) Les sociétés secretes et la société ou Philosophie de l’histoire contemporaine, uzupełnionej przez Claudio Janneta, a także na dziełach Saint-Albina, Saint-Andrégo, dra Otto Beurena i innych.

Tekst według wydania drugiego, które ukazało się anonimowo w Krakowie w 1894 roku nakładem wydawnictwa G. Gebethner i Spółka. W następnym wydaniu książki, które ukazało się na terenie zaboru rosyjskiego w Warszawie w roku 1904 pod tytułem Historya masoneryi i innych towarzystw tajnych, słowo wstępne zostało podpisane imieniem i nazwiskiem autorki opracowania.

 

Spis treści:

Słowo wstępne

Rozdział I
Organizacja wolnomularstwa. O trzech stopniach symbolicznych. Stopnie wyższe. Administracja, czyli zarząd.

Rozdział II
Początki wolnomularstwa, jego historia od zniesienia templariuszy do XVI wieku.

Rozdział III
Dalsze dzieje wolnomularstwa do końca XVIII wieku. Rozszerzenie się masonerii w Europie.

Rozdział IV
Filozofowie i encyklopedyści w stosunku do ustroju religijnego, społecznego i państwowego. Środki ich działalności. Zniesienie jezuitów i reforma wychowania.

Rozdział V
Przygotowanie wybuchu rewolucyjnego przez skupienie sił masońskich. Iluminizm Weisshaupta w Niemczech i Francji. Cagliostro i masoneria kabalistyczna. Skład lóż masońskich w przededniu wielkiej rewolucji.     

Rozdział VI
Wielka rewolucja i masoneria. Stosunki Napoleona I z masonami.

Rozdział VII
Towarzystwa tajne od r. 1815 do 1830.

Rozdział VIII
Masoneria w Polsce. Jej charakter i cele odrębne.

Rozdział IX
Rewolucje w roku 1830 i Rząd Lipcowy. Działalność Towarzystw tajnych od 1830 do 1848. Mazzini i młoda Europa. Rewolucja w roku 1848.

Rozdział X
Pierwszy zamach loży masońskiej na doczesną władzę papieża.

Rozdział XI
Plan Palmersona przeobrażenia Europy. Dyktatura we Francji. Wojna krymska i włoska. Zjednoczenie Włoch.

Rozdział XII
Polityka wewnętrzna cesarstwa i upadek Napoleona. Stosunek masonerii do wskrzeszonego Cesarstwa Niemieckiego. Walka kulturalna. Wzrost masonerii.    

Rozdział XIII
Rzeczpospolita Francuska w obecnej dobie. Ster rządu i spraw publicznych w rękach masonerii. Jej światowładne aspiracje, obrzędy i festyny.

Rozdział XIV
Wolnomularstwo w Belgii, Holandii, Hiszpanii, Portugalii, Szwajcarii, Anglii, Irlandii i w krajach Ameryki.

Rozdział XV
Stosunek masonerii do religii i moralności. Przysięgi masońskie.

Rozdział XVI
Życie rodzinne według zasad masońskich. Masoneria kobiet.

Rozdział XVII
Socjalizm, internacjonał, nihilizim i inne związki mające na celu obalenie porządku społecznego.

Rozdział XVIII
Gdzie szukać kierowników? Domówienie.

 

 

Słowo wstępne (Feliksa Eger)

Przed niedawnym jeszcze czasem widoczna działalność towarzystw tajnych uważana była przez większość ludzi oświeconych naszego kraju za objawy pojedynczych stowarzyszeń, między którymi nie przypuszczano żadnej łączności; istnieniu zaś wolnomularstwa przeczono, dowodząc, że ono dawno już żyć przestało, a jeżeli istnieje, to działalność jego jest nic nieznaczącą.
Przekonanie powyższe dziś zmienić należy — widzimy bowiem, że od chwili gdy Napoleon III uznał oficjalnie masonerię za stowarzyszenie użyteczności publicznej, szczególnie też od czasu gdy istnienie jego w r. 1879 przez Izbę francuską potwierdzone zostało, a z wysokości trybuny ogłoszono imiennie większość przedstawicieli narodu jako należących do jego szeregów, uzyskało ono zupełne prawo obywatelstwa.
Poznanie zatem celów jego i środków, jakimi do celu tego zmierza, jest obowiązkiem każdego, kogo interes kraju i ogółu obchodzi.
Chcąc przyjść ziomkom naszym z pomocą w zbadaniu tej kwestii, dajemy tu krótki rys historii towarzystw tajnych, oparty głównie na znakomitej pracy p. N. Deschamps: Les sociétés secretes et la société ou Philosophie de l’histoire contemporaine, uzupełnionej przez p. Jannetta, oraz na dziełach pp. Saint-Albina, Saint-Andrégo, dr. Otto Beurena i innych pomocniczych.
Jakkolwiek pracy naszej daliśmy tytuł ogólny towarzystw tajnych, zajmować się jednak będziemy przeważnie wolnomularstwem, będącym matką i opiekunką wszystkich innych stowarzyszeń, najdawniejszą i najdzielniejszą ich przewodniczką.
Powiemy więc najpierw o formie, czyli stronie zewnętrznej masonerii; dotkniemy choć z lekka jej początków; podamy pobieżny szkic jej dziejów minionych i obecnej działalności i wskażemy na moralną doniosłość masonerii oraz na jej związek i ścisłą spójnię z innymi towarzystwami tajnymi lub na pół tajnymi obecnej chwili.