Najlepszy wróg. Jak wielki kapitał i rząd USA uzbrajały Związek Radziecki - Antony C. Sutton

Najlepszy wróg Antony’ego C. Suttona to książka o rozdźwięku między oficjalną narracją polityczną i medialną a rzeczywistą logiką interesów. Autor pokazuje, jak Stany Zjednoczone i amerykańskie korporacje, poprzez kapitał, kredyty, technologie i know-how, przyczyniały się do rozwoju radzieckiego przemysłu oraz zdolności o znaczeniu militarnym, przedstawiając zarazem ZSRR jako śmiertelnego przeciwnika Zachodu.

Sutton śledzi mechanizmy współpracy administracji, banków i wielkiego biznesu z komunistycznym rywalem, dokumentując przepływ maszyn, technologii, całych zakładów przemysłowych i wiedzy technicznej. Pokazuje, jak decyzje uzasadniane względami gospodarczymi mogły wzmacniać państwo, którego potęgę Stany Zjednoczone próbowały równocześnie ograniczać, przeznaczając ogromne środki na zbrojenia i politykę powstrzymywania.

W centrum tej opowieści pozostaje pytanie, które nie straciło aktualności: kto naprawdę definiuje interes państwa i jak daleko oficjalny przekaz może rozmijać się z praktyką podejmowania decyzji? Czy politykę kształtują wyłącznie rządy, czy również wielki biznes, sektor finansowy, aparat bezpieczeństwa i trwałe sieci wpływu działające na styku sfery publicznej i prywatnej?

Współczesny świat, a zwłaszcza ostatnie przetasowania na arenie międzynarodowej, przypominają, że polityka mocarstw pozostaje grą siły, wpływów i strategicznych kalkulacji. Z polskiej perspektywy książka Suttona jest również przestrogą przed romantycznym pojmowaniem sojuszy i deklaracji politycznych. W polityce międzynarodowej ich trwałość wyznacza przede wszystkim rachunek interesów.

___________

Antony C. Sutton (1925–2002) był brytyjsko-amerykańskim ekonomistą, historykiem i niezależnym badaczem mechanizmów politycznych, gospodarczych i finansowych XX wieku. Wykładał na California State University w Los Angeles, a następnie prowadził badania w Hoover Institution przy Uniwersytecie Stanforda.

W swoich książkach zajmował się m.in. transferem zachodnich technologii do Związku Radzieckiego, rolą amerykańskiego kapitału w rozwoju III Rzeszy, polityką administracji Franklina D. Roosevelta, systemem bankowym i pieniężnym, standardem złota, zagadnieniami energii oraz wpływem elit finansowych i tajnych stowarzyszeń na życie publiczne. Łączyło te różnorodne tematy jedno zasadnicze pytanie: na ile oficjalny obraz historii i polityki odpowiada rzeczywistym mechanizmom podejmowania decyzji i przeplatania się wpływów.

Sutton był autorem licznych książek. W Polsce ukazały się m.in. Wall Street i rewolucja bolszewicka, Roosevelt – człowiek Wall Street, Skull and Bones. Tajemna elita Ameryki oraz Wall Street i Hitler. Najlepszy wróg należy do najbardziej charakterystycznych przykładów jego metody badawczej i sposobu patrzenia na politykę międzynarodową.

Praktykę ukrywania informacji o stosunkach radziecko-amerykańskich można odnaleźć za rządów wszystkich administracji, zarówno demokratycznych, jak i republikańskich – od prezydenta Wilsona po prezydenta Reagana, kiedy informacje o licencjach eksportowych wydawanych na dostawy do ZSRR sprzętu o bezspornie wojskowym przeznaczeniu nadal nie są publicznie dostępne. Co więcej, aby prześledzić wpływ niektórych amerykańskich technologii na rozwój radzieckiego potencjału wojskowego, trzeba sięgać do źródeł radzieckich.

[…]

Niektóre z najsłynniejszych koncernów międzynarodowych są na tyle pozbawione skrupułów, że przyjmują kontrakty wojskowe od obu stron. Nie jest to nic nowego – w ciągu ostatniego stulecia zdarzało się wielokrotnie. Rzadko jednak można tak wyraźnie wskazać podwójną grę jeszcze w chwili, gdy się toczy.

Finansując wysoce strategiczne projekty radzieckie, koncerny te jednocześnie sprzedają broń i zaopatrzenie rządom zachodnim. Nasuwa się oczywisty wniosek: korporacje te nie mają większego interesu w zmniejszaniu napięcia na świecie. Maksymalizują zyski, utrzymując obie strony w stanie bliskim konfliktu.