Historia i polityka - Andrzej Nowak

Historia im dłużej trwa, tym bardziej staje się potężna bronią w rękach… nie, nie historyków. W rękach polityków. Staje się narzędziem walki często grabieżczej, często obronnej. Jest elementem tzw. wojny hybrydowej. Tak więc ten kraj, który nie prowadzi własnej, gruntownie przemyślanej polityki historycznej, ten dużo łatwiej popada w uzależnienia od innych. Polska polityka historyczna była ostatnimi laty sterowana przez zewnętrzne ośrodki ze wschodu albo z zachodu, co doprowadziło w końcu do niebywałego umocnienia się nad Wisłą tzw. polityki wstydu; wstydu z bycia Polakiem, wstydu z naszych jakoby podłych dziejów, wstydu z braku poważniejszych dokonań na każdym w zasadzie polu życia społecznego, kulturalnego, naukowego.

Z tymi poglądami walczy prof. Andrzej Nowak w swej najnowszej książce Historia i polityka. Niezbędna lektura dla każdego, kto choć trochę myśli patriotycznie i prezentuje postawę obywatelską. Wydana z najwyższą dbałością o poziom edytorski; książka jest po prostu piękna, elegancka. Tak jak piękna jest polska historia, co Autor udowadnia na 400 stronach tekstu ubarwionego ponad setką frapujących ilustracji.

Fragment książki:

Wielkość i nędza Lecha Wałęsy
"How is Lech Walesa doing?" (Co tam słychać u Lecha Wałęsy?) - to było pierwsze pytanie, jakie usłyszałem od czarnoskórego taksówkarza na lotnisku w Newark, kiedy tylko dowiedział się, że przylatuję z Polski. Taksówkarz był z Wybrzeża Kości Słoniowej. To nie jest tylko anegdotka, ale potwierdzenie pewnego faktu. Jeśli Polska jest kojarzona w świecie z jakąś historyczną postacią, to na pierwszym miejscu wśród owych skojarzeń pojawia się Lech Wałęsa (bardziej od niego znany Jan Paweł II nie zawsze postrzegany jest jako Polak).
Możemy z tego faktu wyciągać rozmaite wnioski. Ja wyciągam ten, iż warto zajmować się fenomenem Lecha Wałęsy. To przekonanie wzmocniły we mnie reakcje na książkę Pawła Zyzaka [Lech Wałęsa. Idea i historia], będącą próbą biografii politycznej przywódcy "Solidarności". W szczególności obszerna recenzja poświęcona tej książce na łamach "Gazety Wyborczej" przez Mirosława Czecha oraz niewielki objętościowo, ale ważki tekst Pawła Lisickiego w "Rzeczpospolitej" wydają się warte refleksji.
Pierwszy z owych tekstów jest - ująłbym to może tak - nieco tendencyjnym streszczeniem książki Zyzaka i prezentacją jej autora. Estetykę recenzji redaktora Czecha wyraża najlepiej jej tytuł: "prawicowe sikanie pod wiatr". Nie będę się nią zajmował, chodzi mi tylko o interesującą uwagę interpretacyjną, podsumowującą tę recenzję. Otóż uznaje ona książkę Pawła Zyzaka za "zwieńczenie przepisywania historii Polski 'od nowa'". Celem tego procesu - podsumowuje ironicznie redaktor "Gazety Wyborczej" - jest stworzenie "'prawdziwej historii Polaków drugiej połowy XX wieku', która miała wykazać, że bohaterowie nie byli tacy bohaterscy, zaś autorytety nie były rzeczywistymi autorytetami". Paweł Lisicki ujął rzecz inaczej. W pierwszych słowach swego tekstu określił Lecha Wałęsę jako "wielkiego człowieka" i "prawdziwego przywódcę", którego stawia obok Józefa Piłsudskiego i kardynała Stefana Wyszyńskiego. Redaktor naczelny "Rzeczpospolitej" zaproponował dalej namysł nad tajemnicą owej wielkości, nad tajemnicą historycznej wielkości w ogóle. Odrzucił jednocześnie perspektywę przyjętą w książce Pawła Zyzaka - jako "perspektywę gospodyni proboszcza". Redaktor przestrzega: pokazywanie ludzkich słabości bohatera historycznego, odnotowanych przez ludzi mniejszych duchem i zazdrosnych o sukces - nie przybliży nas do zrozumienia tajemnicy wielkości.